EKONATIVIZAM I APROPRIJACIJA ZELENE POLITIKE: KONTROVERZE U VEZI SA OTVARANJEM RUDNIKA LITIJUMA RIO TINTO U LOZNICI I PRESTANKOM RADA TERMOELEKTRANE PLJEVLJA

Apstrakt

U članku se tumače nalazi uporedne etnografske studije o sociokulturnim implikacijama najavljenog otvaranja rudnika litijuma Rio Tinto u Loznici u Srbiji i gašenja termoelektrane Pljevlja u Crnoj Gori. U oba konteksta, koji su kontinuirano na ivici velike društvene konfrontacije, narativ je vođen populizmom zasnovanim na poricanju nauke s jedne strane i ekonativizmu sa druge. Uočava se snažan narativni na- boj koji je argument odgurnuo od konvencionalnog skupa ciljeva zelene politike – očuvanja životne sredine, pacifizma, poštovanja ljud- skih i manjinskih prava – u nacionalističko-apokaliptični idiom, inače uobičajen u srpskom i crnogorskom društvu. Stavljanje na stranu potlačenih/proučavanih tipična je tehnika antropologije kao kulturne kritike. Naša strategija istraživanja zasnovana je na pretpostavci da se kulturno-kritički ciljevi ne moraju ostvarivati kulturno-kritičkim sred- stvima, pa smo se odlučili da umesto toga uključimo zainteresovane strane, pristup koji je već doveo do izvesnog uspeha u uporedivim slučajevima zapaljivih društvenih sporova kao što su međuetnički razdori u pogledu očuvanja kulturnog nasleđa manjina. Međutim, takav rezultat se u ovoj situaciji pokazao nemogućim, dok su nalazi dosadašnjih etnografskih istraživanja prilično sumorni. Zelena politi- ka je danas ugrožena stalnim nacionalističkim prisvajanjem, baš kao što su liberalni, demokratski i proevropski ciljevi bili predmet nacionalističkog prisvajanja od ranih 2000-ih u uzaludnom pokušaju da se prilagode duboko retradicionalizovanom društvu. U dogledno vreme, antikorporativno koketiranje sa ekonativističkim narativom, koji u javnosti proizvodi antirazvojne posledice, trebalo bi da uzme u obzir činjenicu da dovodi u pitanje ne samo razvoj već i osnovne ciljeve Otvorenog društva.